Làm sao để đồng bằng sông Cửu Long không bị nhấn chìm?

366

Hôm nay 26-9 tại Cần Thơ, diễn ra Hội nghị về phát triển bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì và sáng nay báo Tuổi trẻ đã có bài: “Ba thách thức đối phó biến đổi khí hậu ĐBSCL”. 

Trong bài này Bộ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường Trần Hồng Hà nói: Để chuyển đổi mô hình phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu, cần giải quyết ba thách thức lớn.

Thứ nhất, đó là thách thức từ quá trình phát triển, mô hình phát triển hiện tại và quá trình phát triển nội tại.

Thứ hai, thách thức từ tác động phát sinh biến đổi của tự nhiên đang diễn ra.

Thứ ba, thách thức, tác động từ khai thác nguồn nước của các quốc gia ở thượng nguồn.

Nông dân huyện Ba Tri, Bến Tre phải nhổ bỏ lúa hư hỏng do thiếu nước ngọt

Trước đó ngày 25/09/2017, báo này cũng đã có bài: “Miền Tây sẽ bị nhấn chìm, nếu…” của Vân Trường. Ngay đầu bài này đã có câu: “Sụt lún cùng với nước biển dâng đang gây ra những thách thức nghiêm trọng đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nếu không áp dụng các biện pháp ngăn chặn khẩn cấp, vùng này sẽ bị nhấn chìm trong tương lai không xa.” Đó là quan điểm mà ông Nguyễn Hữu Thiện – chuyên gia sinh thái và biến đổi khí hậu – sẽ trình bày tại “Hội nghị Diên Hồng” của Chính phủ về ĐBSCL ngày 26 và 27-9 ở Cần Thơ.

 Theo ông Thiện, hiện nay ĐBSCL đang bị lún từ 1,1cm/năm. Riêng các đô thị và khu công nghiệp bị lún nhiều hơn, trung bình tới 2,5 cm/năm. Còn nước biển dâng khoảng 3 mm/năm. Cao trình mặt đất ở ĐBSCL trung bình chỉ cao hơn mực nước biển 1 – 1,5m. Với tốc độ lún và nước biển dâng như hiện nay, không bao lâu nữa ĐBSCL sẽ chìm dưới mực nước biển.

Bài báo này cũng cho biết báo cáo của các nhà khoa học Hà Lan đã chỉ rõ rằng có một số nguyên nhân gây ra sụt lún tại ĐBSCL, nhưng nguyên nhân chính là do khai thác nước ngầm quá mức. Vùng ĐBSCL có 7 tầng nước ngầm thì hiện nay mực nước ở cả 7 tầng này đều bị sụt giảm đến mức báo động. Cách duy nhất để cứu ĐBSCL khỏi bị chìm nhanh là phải giảm hoặc dừng ngay việc khai thác nước ngầm; đồng thời tận dụng triệt để nguồn nước mặt hiện có. Muốn vậy, phải có chế tài nghiêm khắc để ngăn chặn hành vi xả thải gây ô nhiễm nguồn nước.

Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến này của các nhà khoa học Hà Lan, nhưng xin bổ sung thêm biện pháp sau: Cần cố gắng bao phủ thêm lớp mặt của ĐBSCL càng nhiều phù sa càng tốt để đất đai thêm màu mỡ, giảm một phần sụt lún của ĐBSCL và bề mặt ĐBSCL cần có nhiều nước để thẩm thấu xuống các tầng nước ngầm. Muốn vậy cần có 2 biện pháp sau:

  1. Phải có thật nhiều phù sa về đến ĐBSCL:

Trên thượng nguồn sông Mekong, Trung Quốc đã xây dựng nhiều nhà máy thủy điện lớn. Do lợi ích của đất nước họ, 11 nhà máy thủy điện sẽ dần dần được xây dựng trên dòng chính sông Mekong ở Lào và Campuchia. Như vậy đại bộ phận phù sa của sông Mekong sẽ bị lắng đọng xuống đáy các hồ thủy điện và khi nước về đến vùng đồng bằng sông Cửu Long thì lượng phù sa sẽ không còn bao nhiêu, tình trạng sạt lở bờ sông sẽ diễn ra thường xuyên hơn.

Hiện nay các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long cũng đã bị sạt lở bờ sông ở nhiều nơi, dân sống ở ven sông đang rất khổ sở. Nếu có một loại điện khi sang đến đất Thái Lan vẫn còn rẻ hơn thủy điện thì các nhà đầu tư dại gì phải bỏ những số tiền khổng lồ ra xây dựng những nhà máy thủy điện lớn trên sông Mekong để rồi sẽ bị thua lỗ lớn và lượng phù sa màu mỡ của sông sẽ tiếp tục về đến đồng bằng sông Cửu Long. Điện sóng biển làm theo kiểu hoàn toàn Việt Nam trên vùng biển Bình Thuận đến Cà Mau có khả năng rẻ hơn thủy điện khá nhiều và khi sang đến đất Thái Lan vẫn còn có khả năng rẻ hơn thủy điện. Vùng ven biển Thành phố Hồ Chí Minh đến Cà Mau rất thích hợp với việc xây dựng các công trình điện này vì nền đất ở đáy biển ven bờ là nền đất yếu nên đinh mũ ở dưới các cột chống của khung đỡ điện sóng biển rất dễ dàng cắm sâu xuống đáy biển làm cho nó rất vững chắc và vành của đinh mũ chỉ cần có đường kính 4 m thì áp lực của nó lên đáy biển chỉ khoảng 0,4 kg/cm2, trong khi đó tại nơi biển sâu 5 m áp lực của nước lên đáy biển đã là 0,5 kg/cm2, tại nơi biển sâu 10 m áp lực của nước lên đáy biển đã là 1 kg/cm2,…

Tiềm năng điện sóng biển làm theo kiểu hoàn toàn Việt Nam trên vùng biển Bình Thuận đến Cà Mau lớn gấp hơn 4 lần lượng điện sản xuất và mua của cả nước năm 2016. Không những thế Thái Lan và Căm Pu Chia có nhiều chỗ bức xạ mặt trời rất lớn và điện mặt trời đang ngày càng rẻ dần, khi rẻ đến mức độ nào đó, họ sẽ phát triển mạnh loại điện này nên khi đó ta sẽ không phải xuất khẩu quá nhiều điện sang các nước đó.

  1. Giữ cho phần lớn lượng phù sa đó phủ lên ĐBSCL:

Cần xây dựng sớm các đập lớn trên các nhánh của sông Cửu Long, chỉ để lại Cửa Tiểu và Cửa Định An để chống xâm nhập mặn cho ĐBSCL như trong bài: “Chống xâm nhập mặn, bảo toàn và tăng thêm diện tích cho đồng bằng sông Cửu Long” đăng trên trang web vncold.vn của Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam ngày 18/04/2017 trong mục Nguồn nước & Môi trường.

Việc xây dựng những đập lớn như vậy không những chống được xâm nhập mặn mà còn có thể chủ động cho phù sa sông Cửu Long luân phiên phủ lên từng khu vực cho đất đai thêm màu mỡ, giảm bớt phù sa trôi ra biển, giảm một phần sụt lún của ĐBSCL và bề mặt ĐBSCL luôn có nhiều nước để thẩm thấu xuống các tầng nước ngầm.

 

Loading...

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here